Łańcuchy lekkie (łańcuchy L)

Oznaczanie

• Imunoturbidymentria
• Immunonefelometria

Do badań jakościowych metodą lepszą od immunoelektroforezy jest immunofiksacja.
Wolne łańcuchy lekkie immunoglobulin często występują jako dimery, również
jako polimery. Antysurowice przeciw wolnym łańcuchom lekkim często nie reagują,
lub reagują bardzo słabo z formą dimeru i polimeru i dlatego zazwyczaj stosuje się
przeciwciała przeciwko wolnym i związanym łańcuchom lekkim.

Funkcja

Łańcuchy lekkie są częścią składową cząsteczek immunoglobułiny. Dwa łańcuchy
lekkie tego samego typu (k lub X) oraz dwa ciężkie z wiązaniami dwusiarczkowymi
pomiędzy łańcuchami lekkimi i ciężkimi, stanowią podstawową strukturę cząsteczki.

Synteza

Informacje genetyczne dotyczące łańcuchów lekkich k zlokalizowane są na drugim
chromosomie a segmenty genowe dotyczące łańcuchów lekkich X na chromosomie
dwudziestym drugim. Podobnie jak łańcuchy ciężkie, łańcuchy lekkie podlegają
syntezie w limfocytach B / komórkach plazmatycznych. Niedojrzałe limfocyty
B syntezują najpierw tylko łańcuchy ciężkie [i (limfocyty pre-B), które pozostają
w cytoplazmie. W trakcje dojrzewania komórek B niezależnego od antygenu,
łańcuchy lekkie są również syntetyzowane, łączą się z łańcuchami ciężkimi i pojawiają
się na powierzchni komórek jako cząsteczki IgM lub IgD. Kontakt z antygenem
prowadzi do wytwarzania cząsteczek immunoglobulin wykazujących powinowactwo
do antygenu i uwalnianych z komórek. Po kontakcie z antygenem komórki B
proliferują i tworzą klony komórek B. Proces ten odbywa się przy udziale komórek T.
Komórki plazmatyczne nie przenoszą już dłużej immunoglobulin błonowych, tylko
produkują duże ilości swoistych przeciwciał skierowanych przeciw odpowiednim
antygenom.

Około 10% łańcuchów lekkich nie jest związanych z łańcuchami ciężkimi. Stężenie
wolnych łańcuchów k w osoczu wynosi około 13 mg/L, a X około 10 mg/L.

W prawidłowym moczu stosunek łańcuchów k/X wynosi 1:4 i jest wyższy niż
w osoczu zdrowych osób, gdzie wynosi 1:2. Proporcje te zależą od wzorca (CRM 470
nie jest uwzględniony) oraz od zastosowanej metody, jak również od wieku. U osób
młodszych przeważają łańcuchy X (występują one głównie w formie dimerów)
a u osób starszych łańcuchy k, występujące zazwyczaj w formie monomerów.

Znaczenie diagnostyczne

Wskaźnik k/X stosowany jest jako marker wydalania łańcuchów lekkich
w moczu. Występują one głównie w szpiczaku mnogim (IgG, IgA, IgM, IgD, IgE),
makroglobulinemii Waldenstróma oraz chorobie łańcuchów lekkich, gdzie komórki
plazmatyczne produkują jedynie łańcuchy lekkie. 

Źródło reumatoidalne zapalenie stawów.